ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΙ ΜΑΙΑΝΔΡΙΑ
Το χωριό Αγ. Ανδρέας είναι κτισμένο στα Ανατολικά της πόλης των Αγ. Σαράντα, στην περιοχή Θεολόγου.
Βρίσκεται ακριβώς στους πρόποδες του βουνού Ίσαυρος που σήμερα ονομάζεται Διβροβούνι.
Ένα μέρος του χωριού και συγκεκριμένα η συνοικία Παλιόκαστρο, βρίσκεται χτισμένο πάνω στα ερείπια της αρχαίας Μαιανδρίας.
Η αρχαία Μαιανδρία, σύμφωνα με τα στοιχεία που μας αναφέρει στο βιβλίο του «ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ του 1856», τ. Β, σελ. 103-104, ο ιστορικός Παναγιώτης Αραβαντινός, ο οποίος αφού μελέτησε και το έργο του Μελέτιου (18ος αιώνας), τονίζει πως ο σημερινός Αγιαντρειάς βρίσκεται στη θέση των Αλανδριανών που ήταν πόλη πλησίον της αρχαίας Μαιανδρίας.
Η Μαιανδρία σαν πόλη, όπως και οι δεκάδες άλλες πόλεις της Χαονίας, είχε γνωρίσει μεγάλη οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη κατά την εποχή στην οποία αναφερόμαστε.
Τόσον οι οικονομικές συναλλαγές που ανέπτυξε με τις άλλες πόλεις, όσον και οι αδελφικοί δεσμοί και συμμαχίες που είχε συνάψει με τον Μακεδόνα ,
|
Το χωριό μας Άγ. Ανδρέας ( Μάρτιος του 2006) |
Βασιλιά Περσέα κατά των διάφορων εχθρικών επιδρομών, ήταν η αφορμή για να γίνει στόχος των Ρωμαίων και προσωπικά του Αιμίλιου Παύλου, με εντολή του οποίου κατεδαφίστηκε ολοσχερώς από τον Ρωμαϊκό Στρατό το έτος 168 π.χ.
Η πόλη της Μαιανδρίας βρισκόταν ακριβώς μεταξύ της σημερινής συνοικίας του Αγιαντρειά που ονομάζεται Κλουράτι και αυτής που φέρνει το όνομα Κουρτάτι και κάλυπτε μια έκταση γύρω στα 28 με 45 στρέμματα, ίσως και παραπάνω.
Πολλοί από τους Αγιαντρίτες που τα τελευταία χρόνια έχουν οικοδομήσει νεόχτιστα σπίτια σ΄ αυτήν την περιοχή, είναι οι ακούσιοι ανασκαφείς πολλών αρχαίων ευρημάτων του 6ου ή 5ου π.χ. αιώνα.
Δυστυχώς όμως, μερικά από αυτά τα αντικείμενα, όπως διάφοροι αμφορείς, δακρυφόρες, πήλινα λυχνάρια, νομίσματα της εποχής του Πύρρου, ένα μικρό αγαλματάκι με σπασμένο το μεγαλύτερο μέρος της κεφαλής κ.α., έπεσαν σε χέρια ανθρώπων με απόλυτη άγνοια σε σχέση με τη βαρυσήμαντη ιστορική τους σημασία και εξαφανίστηκε. Ασφαλώς εδώ αναφερόμαστε σε μερικά ευρήματα που βρέθηκαν τυχαίως και όχι από την αρχαιολογική σκαπάνη.Με όσα γνωρίζω όμως από κάποια επιστημονική συζήτηση μεταξύ του κ. Ζήση Καρβελά, πρώην Εισαγγελέα των Αγ. Σαράντα και Δελβίνου, με κάποιον αρχαιολόγο του Πανεπιστημίου των Τιράνων το έτος 1958 στο Δέλβινο της Β. Ηπείρου, για τις ανασκαφές που πρόκειται να γίνουν στην περιοχή μας, όπως στην Μαιανδρία και Ελίκρανον που βρίσκονταν κοντά στην Ιερά Μονή του Ιωάννη του Θεολόγου και πλησίον της Ζαγορίτσας, οι ανασκαφές αυτές, και ιδιαίτερα στην Μαιανδρία, κατά ένα μεγάλο ποσοστό θα είναι αρκετά δύσκολες, διότι μετά το σεισμό του 356 ή 627 μΧ , ένα μεγάλο μέρος της Μαιανδρίας σκεπάστηκε από θεόρατους βράχους.
Ο ΑΓΙΑΝΤΡΕΙΑΣ :- Είναι χτισμένο σε μια ορεινή περιοχή. Η συνολική έκταση του χωριού μας, από ανατολή σε δύση και από βορρά σε νότο, είναι κατά προσέγγιση γύρω στα 7.270 στρέμματα.[1]
Όντας κατάφυτος από αιωνόβια ελαιόδεντρα και από διάφορα άλλα οπωροφόρα, δίνει την εντύπωση στον επισκέπτη πως βρίσκεται μέσα σε μιαν υπέροχη όαση.
Και που τη σκεπτόμαστε αυτήν την υπέροχη ομορφιά του χωριού μας εμείς οι ταξιδεμένοι Αγιαντρίτες, νιώθουμε στην ψυχή μας όχι μονάχα μια δικαιολογημένη περηφάνια αλλά και κάτι το περίεργο που μας τονώνει, μας ανδρειώνει αλλά και μας επωμίζει με κάποιες ευθύνες για τη μελλοντική του πορεία. Αγναντεύοντας πάνω από το βράχο του Παλιόκαστρου, το ανθρώπινο μάτι μένει κατάπληκτο σαν προβάλλουν μπροστά του τα καταπράσινα Δημητράκια, το ηλιόλουστο Προσήλιο, η ωραία Αμπολιάνα, η κατάφυτη με ελαιόδεντρα τα τελευταία χρόνια, γραφικότατη Ζαγορίτσα και μέσα στο βάθος η όμορφη Αραβουνά με τους πολλούς βοσκότοπους και με τα φημισμένα νταμάρια στα οποία γίνεται η εξόρυξη μιας πολύτιμης πέτρας. Μ΄ αυτό το είδος πέτρας εκτός των άλλων έχουν στρωθεί τα πεζοδρόμια της πόλης των Αγ. Σαράντα και πολλά νεόχτιστα χτίρια αυτής της πόλης.
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΜΑΙΑΝΔΡΙΑ ΚΑΙ ΑΛΑΝΔΡΙΑΝΑ
(Ιστορική περιγραφή)
Η ΜΑΙΑΝΔΡΙΑ
Γενική περιγραφή της αρχαίας πόλης
Η Μαιανδρία είναι η αρχαία πόλη, στα ερείπια της οποίας βρίσκεται χτισμένο το χωριό μας, ο Αγιαντρειάς.
Πριν ακόμα το χωριό μας πάρει το σημερινό όνομα του προστάτη μας, Αγ. Ανδρέα, ονομαζόταν Αλανδριανά, όνομα το οποίο κατά την εκτίμησή μου πρέπει να έχει προκύψει από την παραφθορά τη λέξης "Ολανδριανά" από το συνδυασμό των λέξεων "Όλο" και "Δρυς" που θα πει μέρος με πολλές βαλανιδιές. Και πράγματι, το μέρος αυτό τόσο στην αρχαιότητα όσο και σήμερα μας πείθει για την ύπαρξη αυτού του δάσους με βαλανιδιές.
Η αρχαία Μαιανδρία, με βάση τα ερείπια τα οποία σώζονται ακόμα και σήμερα μετά από 2500 χρόνια σχεδόν, ήταν χτισμένη σε μια έκταση που κυμαίνεται γύρω στα 28 - 45 στρέμματα.
Η πόλη αυτή βρίσκονταν μεταξύ της σημερινής συνοικίας Κουρτάτι συμπεριλαμβάνοντας ολόκληρη την περιοχή του Παλιόκαστρου, της Ράχης και στο μεγαλύτερο πεδινό μέρος της συνοικίας Κλουράτι.
Τόσο στο μέρος του Παλιόκαστρου που βρίσκονται χτισμένα τα σπίτια των Ντουτσέων και τ΄ άλλα πιο κάτω, όσο και στο μέρος του Κλουρατιού που ονομάζεται Σκαφόνια, ήρθαν στο φως της δημοσιότητας αρκετά ευρήματα των αρχαίων χρόνων που μαρτυρούν την ακμή και παρακμή της αρχαίας Μαιανδρίας.
Θα ήθελα να διευκρινίσω εδώ, για τη σωστή ενημέρωση του αναγνώστη μου, πως το μέρος στο οποίο ήταν χτισμένη η πόλη αυτή, στο διάστημα των αιώνων λόγω της διάβρωσης του εδάφους, λόγω των πολλών κατολισθήσεων έχει υποστεί μεγάλες αλλαγές ή αλλοτριώσεις, μάρτυρας των οποίων είναι ο σημερινός Μαγκαθόλακκος, ο οποίος στην αρχαιότητα δεν υπήρχε. Το μέρος αυτό ήταν ενωμένο και το Κλουράτι υπήρξε προέκταση του Αγιαντρειά.
Μάλιστα στον Αυχένα του Κλουρατιού, στο μέρος που λέγεται Κάμπος, διακρίνονται τα ίχνη ενός αρχαίου νεκροταφείου που σύμφωνα με τις αφηγήσεις των πιο ηλικιωμένων και συνάμα με βάση τις ιστορικές μελέτες μας, συμπεραίνουμε και εικάζουμε πως εδώ έχουμε να κάνουμε με το δεύτερο νεκροταφείο της αρχαίας Μαιανδρίας.
Εκτός από τα είδη κεραμικής προέλευσης που βρέθηκαν σ΄ αυτό το μέρος του Κλουρατιού, ο κ. Βαγγέλης Καραγιάννης σκάβοντας κοντά στο εκκλησάκι του Αγ. Δημητρίου, το οποίο έχτισε πρόσφατα εκ θεμελίων, έπεσε στα ίχνη ενός αρχαίου τάφου Ας ελπίσουμε πως μελλοντικά η αρχαιολογική σκαπάνη, θα μας ενθαρρύνει και πιο πολύ στην περαιτέρω μελέτη του χωριού μας .
ΓΙΑΤΙ ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ ΜΑΙΑΝΔΡΙΑ
Όποιος έχει κάποιες σχετικές γεωγραφικές γνώσεις, μπορεί να σχηματίσει μια πιο σαφή εικόνα για την ορολογία της τοπωνυμίας Μαιανδρία. Ιδιαιτέρως θα έλεγα, εάν σας έχει τύχει να δείτε μερικά σχήματα που δημιουργούνται στην κοίτη των μεγάλων ποταμών, όπως επί παραδείγματι τα σχήματα που προβάλλουν στην κοίτη του ποταμού Μισισιπή στην Αμερική που γεννιούνται εξ αιτίας μεγάλων προσχώσεων, ακριβώς ένα παραπλήσιο σχήμα πλαισίωνε την πόλη της αρχαίας Μαιανδρίας.
Αυτά τα σχήματα που αναφέραμε πιο πάνω ονομάζονται στη γεωγραφία "Μαίανδροι".
Εικάζουμε λοιπόν πως το σχήμα της Μαιανδρίας ήταν κάπως παρόμοιο με αυτό των μαιάνδρων.
Η ονομασία λοιπόν της πόλης αυτής ίσως να ΄εχει προκύψει εξ αιτίας του σχήματός της.
Για να γίνω πιο σαφής, πιο αντιληπτός στους αναγνώστες μου, έχω την εντύπωση πως στο επάνω μέρος, αρχίζοντας από το μέρος που βρίσκεται η βρύση Κορύτες ή μάλλον αρχίζοντας από το Κλουράτι και μέχρι κοντά στο σπίτι του Γάκη Ντούτση, αν όχι και πιο πέρα, είχε το σχήμα ενός ορθογώνιου παραλληλόγραμμου και στα νότια αυτής, που βρίσκονται οι δύο ραχούλες, υπήρχαν δύο ή τρεις προεκτάσεις που θα τις έλεγα συνοικίες.
Εκεί που σήμερα βρίσκονται τα χωράφια μεταξύ των δύο συνοικιών υπήρχε κάτι το εξαιρετικό και τη στιγμή που περιγράφω αυτές τις λίγες σειρές, μάρτυρες των δηλώσεών μου είναι τα ερείπια της περιοχής αυτής.
Παρότι κυκλοφορούν και άλλες παραδόσεις ως προς την ονομασία της, μία από τις οποίες λέει πως προέρχεται από τις πολλές βαλανιδιές, δεν τις θεωρώ πειστικές.
Μαίανδρος ονομάζεται ένας ποταμός της Μ. Ασίας. Το πιο πιθανόν λοιπόν, το όνομα αυτής της πόλης να προέρχεται από το όνομα του Θεού της αρχαιότητας ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ, όπως και το όνομα του ποταμού που αναφέραμε πιο πάνω .
[1]Παρ΄ ότι οι αρχαίοι κάτοικοι του χωριού μας ασπάστηκαν τον Χριστιανισμό, δεν [2]αναφέρονται εκκλησίες αυτής της εποχής που θα τελούνταν οι ιεροτελεστίες και οι νεκρώσιμες ακολουθίες.
Οι δύο κεντρικές εκκλησίες που υπάρχουν σήμερα, ο Αγ. Ανδρέας και η Αγ. Παρασκευή, συγκριτικά με τις άλλες στα γύρω όμορα χωριά, όπως ο Αη-Θανάσης στην Τσερκοβίτσα και ο Αη-Νικόλας στη Δίβρη, είναι αρκετά πιο νέες.
Το ίδιο μπορούμε να πούμε και για τις άλλες εκκλησίες του χωριού μας, την εκκλησία της Παναγιάς, του Αη-Δημήτρη, του Αη-Νικόλα κ.α.
Η πιο αρχαία εκκλησία του χωριού μας σύμφωνα με τις παραδόσεις, ήταν αυτή του Αγ. Πέτρου, κοντά στο Μαϊνόλι, τα ερείπια της οποίας σώζονταν πριν γίνει ο δρόμος Ντερμίσι-Θεολόγο. Βρίσκονταν ακριβώς πλησίον μιας βρυσούλας που ίσως να υπάρχει και σήμερα.
Δυστυχώς όμως δεν υπάρχουν πληροφορίες για τα αίτια της εξαφάνισής της, όπως και για την άλλη εκκλησία του Αγ. Δημητρίου που αναστηλώθηκε πρόσφατα από τον συγχωριανό μας κ. Βαγγέλη Καραγιάννη στο Κλουράτι.
Σύμφωνα με μια πλάκα που υπήρχε στον τοίχο της Αγ. Παρασκευής, πριν ανακαινιστεί από τον συνεταιρισμό για να την μετατρέψει σε αποθήκη, σύμφωνα με τις εντολές της Κεντρικής Επιτροπής του Κ.Κ.Α., αναγράφονταν σ΄ αυτήν την πλάκα η χρονολογία 1750 ενώ η εκκλησία του προστάτη του χωριού μας. Αγ. Ανδρέα είναι πολύ πιο παλιά και όπως ασφαλώς θα γνωρίζετε, έχει χτιστεί μυστικά μέσα σε μια νύχτα, σε απόλυτη άγνοια των Τουρκικών αρχών της εποχής, οι οποίες απαγόρευαν την ανέγερση νέων ναών, στη θέση των οποίων έκαναν έντονη προπαγάνδα για την ανέγερση κάποιου τζαμιού. Αρχικά λοιπόν, χτίστηκε μέσα σ’έναν μεγάλο λάκκο που άνοιξαν οι προγονοί μας μέσα σε μια νύχτα και ευθύς χτίστηκε για να ανακαινιστεί και πάρει το σημερινό ύψος , ύστερα από μερικά χρόνια .
Η εκκλησία του Αγ. Ανδρέα πρέπει να είναι χτισμένη στις αρχές του 1580 με 1600 .
.
Η ΑΚΜΗ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΜΑΙΑΝΔΡΙΑΣ
Τα πιο αρχαίο όνομα του χωριού μας λοιπόν, με μια ιστορία 2500 ετών σχεδόν, είναι αυτό που αναφέραμε πιο πάνω, Μαιανδρία.
|
ο Περσέας |
Τα λίγα αρχαιολογικά ευρήματα που μας έφερε στο φως της δημοσιότητας ο συγχωριανός μας Αριστοτέλης Ντούτσης και ο κ. Κώστας Τρίχας, η πόλη αυτή πρέπει να είχε χτιστεί τον 6ο ή 5ο αιώνα π.Χ.
Η Μαιανδρία, λόγω της ωραίας τοποθεσίας που κατείχε γεωγραφικά, είχε γνωρίσει αρκετή πρόοδο σε όλους τους τομείς της εποχής εκείνης και ιδιαιτέρως στην οικονομία με τις διάφορες συναλλαγές που έκανε με τις γύρω άλλες πόλεις και οικισμούς, τόσο της περιοχής όσον και με τις παραθαλάσσιες.
ΠΡΩΤΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΜΑΙΑΝΔΡΙΑΣ
Η πόλη της Μαιανδρίας καταστράφηκε δύο φορές σύμφωνα με τους ιστορικούς.
Η πρώτη καταστροφή ήταν αποτέλεσμα της βαρβαρότητας και αγριότητας των Ρωμαίων κατακτητών το έτος 168 π.Χ. όταν ο Αιμίλιος Παύλος, ό ύπατος των Ρώμης, μαζί με το στρατό του οργάνωσε μια μεγάλη εκστρατεία κατά του βασιλιά της Μακεδονίας Περσέα.
Ενώ ο Αιμίλιος Παύλος συνέχιζε τις πολεμικές του εχθροπραξίες κατά των Μακεδόνων, στην Ήπειρο στέλνει τον στρατηγό του Ανοίκειον, ο οποίος υπόταξε την μίαν κατόπιν της άλλης όλες τις δημοκρατούμενες πόλεις, όπως την Φανωτή, το Πασσάριον, τον Τεκμίων, το Ώριων, τον Ορυκό, τον Ογχησμό, την Κασσιόπη, τη Βερενίκη, τη Μαιανδρία, την Φοινίκη, την Χειμαίρα, το Ελίκρανον, το Βουθρωτό και δεκάδες άλλες πόλεις.
Μετά την ήττα του βασιλιά Μακεδόνα Περσέα, ο Αιμίλιος Παύλος μ΄ ένα μέρος του στρατού του μπαίνει και ο ίδιος στην Ήπειρο.
Η επιδρομή του Αιμίλιου Παύλου στην Ήπειρο καταγράφτηκε απ΄ όλους τους ιστορικούς του κόσμου με τα πιο μελανά χρώματα.
Μέσα σε μια μέρα μονάχα συγκέντρωσε 150 χιλιάδες αιχμαλώτους, κατοίκους των διαφόρων πόλεων της Χαονίας που είχαν συμμαχήσει με τον Περσέα κατά των Ρωμαίων.
Σαν να μην αρκούσαν οι βαρβαρότητες κατά των αιχμαλώτων, τους οποίους έστειλε στη Ρώμη σαν σκλάβους, κατάστρεψε ολοκληρωτικά 70 πόλεις που οι πιο πολλές άνηκαν στην Χαονία.
Να τι γράφει ο ιστορικός Παναγιώτης Αραβαντινός στο έργο του "Χρονογραφία της Ηπείρου" σε σχέση με αυτά τα δραματικά γεγονότα:
"… Εν έτει 168 π.Χ. ο Π. Αιμίλιος, ύπατος της Ρώμης, νικήσας τον Βασιλέα της Μακεδονίας Περσέα, επέστειλε κατά της Ηπείρου τον Ρωμαίο στρατηγόν Ανίκιον και διαυτού εκυριεύθησαν αλληλοδόχως αι δημοκρατούμεναι πόλεις ΦΑΝΩΤΗ, ΠΑΣΣΑΡΙΟΝ, ΤΕΚΜΙΩΝ, ΦΥΛΑΚΗ… ΩΡΙΟΝ, ΩΡΥΚΟΣ, ΟΓΧΗΣΜΟΣ, ΚΑΣΣΙΟΠΗ, ΜΑΙΑΝΔΡΙΑ, ΦΟΙΝΙΚΗ…. κ.α." Και συνεχίζει: "… Και μετά τούτο κατεδάφισε και λεηλάτησεν εβδομήκοντα πόλεις (ο Αιμίλιος) τας πλείστας Μολοσσικάς και εκ του πλούτου αυτών … έλαβεν εκ αναλογίαν του, έκαστος στρατιώτης ιππεύς 400 δηνάρια και έκαστος πεζός 200 …"
Πόλεις της Χαονίας που κατεστράφησαν από τον Αιμίλιο Παύλο, αναφέρονται οι παρακάτω:
…. ΩΡΥΚΟΣ, ΟΓΧΗΣΜΟΣ, ΚΑΣΣΙΟΠΗ, ΒΕΡΕΝΙΚΗ, ΧΙΜΑΙΡΑ, ΦΟΙΝΙΚΙ, ΕΚΑΤΟΜΠΕΔΟΝ, ΒΑΙΑΚΗ, ΚΥΔΡΙΑΙ, ΦΑΝΩΤΗ, ΕΛΙΚΡΑΝΟΝ, ΕΛΕΟΥΣ, ΔΟΚΝΑ, ΜΑΙΑΝΔΡΙΑ, ΠΑΛΑΙΣΤΗ, ΟΛΠΗ, ΣΩΡΕΙΑ, ΒΟΥΘΡΩΤΟΝ, ΠΟΣΙΛΕΙΟΝ, ΕΛΑΙΑ, ΤΟΡΩΝΗ, ΚΙΧΥΡΟΣ, ΒΟΥΛΟΡΟΣ, ΒΟΥΧΑΙΤΙΟΝ, ΜΗΛΙΟ, ΕΛΑΤΕΙΑ, ΠΑΝΔΟΣΙΑ και δεκάδες άλλες που το θεωρώ περιττό να τις αναφέρω.
(Παν. Αραβαντινός: "Χρονογραφία της Ηπείρου", τ. α, σελ. 5-6)
Συγκλονιστική είναι η περιγραφή που μας δίνει ο Πλούταρχος (περίπου 50-120 μ.Χ.):
"… Ένστασης δεν της ημέρας υφ΄ ένα και τον αυτόν άμα καιρόν ορμήσαντες ετράποντο προς καταδρομήν και διαρπαγήν των πόλεων ώσθ΄ ώρα μία πέντε και δέκα μεν ανθρώπων εξηνδραποδίθησαν μυριάδες, εβδομήντα δε πόλεις πορθηθήναι, γενέσθει δε από τοσαύτης την δόσιν ού μείζον ένδεκα δραχμών, φρίξαι δε πάντας ανθρώπους το του πολέμου τέλος, εις μικρόν ούτω καθ΄ εκάστου λήμμα και κέρδος έθνους όλου κατακερματισθέντος."
(Πλουτάρχου: "Αιμίλιος Παύλος" παρ. 29)
Που εξηγείται:
"… Την καθορισμένη μέρα και την ίδια στιγμή, όρμησαν (οι στρατιώτες) στις πόλεις για λεηλασία ώστε σε διάστημα μιας ώρας, 150.000 άνθρωποι κατάντησαν δούλοι και 70 πόλεις αφανίστηκαν. Όλη εντούτοις αυτή η καταστροφή και η ερήμωση δεν επέφερε παρά ένδεκα δραχμές για κάθε στρατιώτη. Θρήνος και φρίκη γι αυτήν την πράξη κατέλαβε τους πάντες, που ένας ολόκληρος λαός χάθηκε και σκληρά ανταλλάχτηκε για λίγο χρήμα…"
Πραγματικά είναι κάτι το πρωτοφανές, είναι πραγματικά ένα ολοκαύτωμα αυτό που μας περιγράφει ο Πλούταρχος, παρότι σύμφωνα με τους ιστορικούς δεν τον χαρακτήριζαν τα εχθρικά αισθήματα κατά των Ρωμαίων. Μας παρουσιάζει μια τραγική και ωμή αλήθεια.
Λέγεται πως είχαν δώσει εντολή στους ανυποψίαστους κατοίκους των πόλεων, όπως και στους κατοίκους της Μαιανδρίας μας, να συγκεντρωθούν όλοι στο κέντρο, άντρες, γυναίκες, παιδιά, με όλα τα αντικείμενα αξίας που είχε ο καθένας. Εκεί, αφού τους ξεγύμνωσαν τελείως, άρχισαν να τους μαστιγώνουν με διάφορα αντικείμενα μέχρι θανάτου γιατί αντιστάθηκαν στο Ρωμαϊκό στρατό.
Ύστερα από αυτά τα τραγικά γεγονότα, δεμένους τον έναν πίσω από τον άλλον, τους πούλησαν στην Ιταλία σαν σκλάβους.
Και ο γεωγράφος Στράβων βρίσκει την ευκαιρία να γράψει μεταξύ των άλλων:
"… Στην εύανδρο Ήπειρο και σ΄ όλη την Ιλλυρία, επικρατεί ερήμωση και όλοι οι οικισμοί κείτονται ερειπωμένοι. Το μόνο που μπορεί να ακούσει κανείς, είναι οι κραυγές των ζώων…"
Όταν τελείωσε το καταστρεπτικό του έργο στην Ήπειρο , ο Αιμίλιος Παύλος, γύρισε νικητής στη Ρώμη , όπου τον υποδέχτηκαν με μεγάλες τιμές οι οποίες συνέχισαν τρείς μέρες .
Την πρώτη μέρα παρέλασαν 250 άμαξες που έφερναν αδριάντες , εικόνες και κολοσσούς λάφυρα .
Τη δεύτερη μέρα στην πομπή , παρέλασαν τα αιχμαλωτισθέντα μακεδονικά και ηπειρωτικά όπλα : περικεφαλαίες, ασπίδες , θώρακες , δόρατα κ.α.
Την τρίτη μέρα , αμέσως μετά την αυγή, φάνηκαν είκοσι βόδια που κουβαλούσαν χρυσάφι στα κέρατα τους και πίσω τους έρχονταν παιδιά κρατώντας αργυρά και χρυσά αγγεία , ενώ στη συνέχεια δεκάδες άλλοι που κρατούσαν στους ώμους τους τα χρυσαφένια νομίσματα .
Δεν άργησε όμως να έρθει και η φρικιαστική στιγμή . Στο τέλος της ,150 000 αιχμάλωτοι αλυσοδεμένοι , ρακένδυτοι , μαστιγωμένοι και πληγιασμένοι Ηπειρώτες , ήταν αυτοί που άφησαν τα κόκκαλα τους στα διάφορα σκλαβοπάζαρα .
Η Ήπειρος απονεκρώθηκε πληθυσμιακά, οικονομικά, πολιτιστικά. Χρειάστηκαν να περάσουν πάρα πολλά χρόνια για να συνέλθει και αυτό συνέβηκε στα δοξασμένα χρόνια του Βυζαντίου, που γνώρισε τη μεγαλύτερη οικονομική και πνευματική ανάπτυξη παρ’ ότι ήταν σχεδόν διαλυμένη, τόσον από τις καταστροφές των Ρωμαίων, όσο και από τους δύο καταστροφικούς σεισμούς που ισοπέδωσαν το κάθε τις.
Η ΣΕΙΣΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΜΑΙΑΝΔΡΙΑΣ
Μετά την κατεδάφιση της Μαιανδρίας από τους Ρωμαίους στρατιώτες και την αιχμαλωσία εκατοντάδων κατοίκων της, οι οποίοι στάλθηκαν στη Ρώμη σαν σκλάβοι, η πόλη πήρε το δρόμο της παρακμής, της εξασθένισης γενικά, όπως και οι άλλες που είχαν την ίδια τύχη.
Οι βαρβαρότητες του εχτρού και οι καταστροφές που προκάλεσαν, ήταν τόσο έντονες και απάνθρωπες, γράφει ο ιστορικός Π. Αραβαντινός, που οι διάφοροι ιστορικοί σε πολλές περιπτώσεις το έχουν δύσκολο να προσδιορίσουν τη γεωγραφική θέση που κατείχαν μερικές απ΄ αυτές.
Σαν να μην αρκούσε αυτή η κατεδάφιση από τους Ρωμαίους, το έτος 356 και 627 μ.Χ. παθαίνει τη δεύτερη ολοκληρωτική καταστροφή από έναν μεγάλο σεισμό, ο οποίος εκτός από τη Μαιανδρία, ισοπέδωσε και την πόλη του Βουθρωτού και άλλες πόλεις και χωριά της Ηπείρου.
ΜΕΡΙΚΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
Πριν από 35 χρόνια σχεδόν από σήμερα που γράφουμε αυτές τις σειρές (16 Οκτώβρη 2002), σ΄ αυτήν την περιοχή, δηλαδή στο Παλιόκαστρο, ήρθαν στο φως της δημοσιότητας μερικά αρχαιολογικά ευρήματα, μεγάλης ιστορικής αξίας. Σημασία έχει το γεγονός πως μερικά από αυτά τα ιστορικά ευρήματα παραδόθηκαν στον κ. Δημοσθένη Μπουντίνα που ήταν προϊστάμενος της Αρχαιολογικής Εταιρίας για το νομό των Αγ. Σαράντα.
Στη σειρά αυτών των ευρημάτων τα οποία βγήκαν στην επιφάνεια όταν ο κ. Αριστοτέλης Ντούτσης άνοιγε τα θέμελα του σπιτιού του, θα αναφέρω ενδεικτικά μερικά από αυτά, όπως: Διάφορα πήλινα δοχεία, αμφορείς, δακρυφόρες, πήλινα φωτιστικά, ένα μικρό αγαλματάκι με σπασμένο το μεγαλύτερο μέρος της κεφαλής, πολλά νομίσματα με τη γνωστή επωνυμία "Απειρώταν" τα οποία κόβονταν στο νομισματοκοπείο της αρχαίας Φοινίκης .
Μέσα στο χώρο τον οποίο έχει περιφράξει και που είναι καλυμμένος από θεόρατους βράχους, βρέθηκαν τα ίχνη ενός αρχαίου κτιρίου, τα ίχνη ενός υδραγωγείου με κεραμικούς σωλήνες, πολλά νομίσματα με την επωνυμία ΄΄Απειρωτάν΄΄ και κοντά στη γωνιά που άναβαν φωτιά οι κάτοικοι του σπιτιού βρέθηκε το κρανίο ενός ανθρώπινου σκελετού σε απόλυτη σήψη, που μαρτυρεί τις δραματικές απώλειες και τα ανθρώπινα θύματα που προέκυψαν από τους καταστροφικούς σεισμούς του 356και 627 μ.Χ.
Το ανθρώπινο κρανίο βρέθηκε σε βάθος 1,80 μ.
|
ΑΡΙΣ. ΝΤΟΥΤΣΗΣ |
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι και η "ανασκαφή" του κ. Κώστα Τρίχα, που σκάβοντας πάνω από το χωράφι του που βρίσκεται στο δρόμο, όταν πάμε για τις Κορύτες, έφερε στο φως τα ίχνη ενός δωματίου χτισμένου με τούβλα, με διαστάσεις 30Χ30 εκ. Δυστυχώς οι "ανασκαφές" δεν είναι δυνατόν να συνεχιστούν εξ΄ αιτίας των βράχων που βρίσκονται διασκορπισμένοι σε ολόκληρη την περιοχή σαν συνέπεια των μεγάλων σεισμών. Κάνοντας μια απλή σύγκριση αυτών των κεραμικών, με αυτά της αρχαίας Φοινίκης, θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα της απόλυτης ομοιότητας. Και μόνον από αυτά το ολίγα αρχαιολογικά ευρήματα πού είδαν το φως της δημοσιότητας και έχοντας συνάμα τις πολύχρονες μελέτες των ιστορικών που ανάφερα πιο πάνω, μας αναπτερώνεται η πεποίθηση πως πράγματι βρισκόμαστε σ΄έναν πραγματικά αρχαιολογικό χώρο τον οποίο πρέπει να τον αξιοποιήσουμε για ευνόητους λόγους….. Έχω λοιπόν την πεποίθηση πως βρισκόμαστε στα ίχνη της αρχαίας ΜΑΙΑΝΔΡΙΑΣ, άσχετα και από μερικές αποκλείσεις κάποιων…
Δυστυχώς όμως, πολλά από αυτά τα ευρήματα, με τόσο μεγάλη αρχαιολογική σημασία για το χώρο μας γενικά, ή χάθηκαν ή βρίσκονται κάπου πεταγμένα, εξ΄ αιτίας της ιστορικής άγνοιας αυτών που τα έφεραν στο φως .
NIKOS KOURTIS
